Plantaire fasciopathie
Een veelvoorkomende oorzaak van pijn onder de hiel
Plantaire fasciopathie is een veelvoorkomende oorzaak van hielpijn bij hardlopers. De pijn wordt typisch gevoeld onder de hiel, vaak wat meer aan de binnenzijde, en is bij veel mensen het duidelijkst bij de eerste stappen ’s ochtends. Ook tijdens of na wandelen en lopen kunnen klachten optreden.
Wat is de fascia plantaris?
De fascia plantaris is een sterke bindweefselstructuur aan de onderzijde van de voet. Ze loopt van het hielbeen naar de voorvoet en vertakt zich richting de tenen.
De fascia helpt de voetboog te ondersteunen en speelt een belangrijke rol bij het opvangen en overdragen van krachten tijdens wandelen en lopen. Wanneer de grote teen tijdens de afzet naar boven beweegt, wordt de fascia aangespannen. Hierdoor wordt de voetboog stijver en kan de voet efficiënter kracht overbrengen tijdens de afzet.
Tijdens het lopen wordt de fascia plantaris telkens opnieuw belast. Ze kan daarbij elastische energie opslaan wanneer de voetboog onder belasting vervormt en deze energie opnieuw vrijgeven tijdens de afzet. Zo draagt de fascia bij aan een efficiënte voortbeweging tijdens het lopen.
Plantaire fasciopathie, hielspoor of fasciitis?
Plantaire fasciopathie wordt in de volksmond vaak hielspoor of fasciitis plantaris genoemd. Toch betekenen deze termen niet helemaal hetzelfde.
Een hielspoor is een benige uitgroei aan het hielbeen, ter hoogte van de aanhechting van de fascia plantaris.
Een hielspoor is niet hetzelfde als plantaire fasciopathie.
Een hielspoor kan zichtbaar zijn op een röntgenfoto zonder dat iemand hielpijn heeft. De aanwezigheid van een hielspoor betekent dus niet automatisch dat het de oorzaak van de klachten is.
Ook de term fasciitis plantaris wordt nog vaak gebruikt. Het achtervoegsel -itis verwijst naar een ontsteking. Hoewel ontstekingsprocessen een rol kunnen spelen, wordt plantaire hielpijn tegenwoordig niet beschouwd als een eenvoudige ontstekingsaandoening. Bij langdurige klachten worden ook veranderingen in de structuur en samenstelling van de fascia gezien.
Daarom gebruiken we meestal de term plantaire fasciopathie. Die beschrijft het probleem zonder ervan uit te gaan dat ontsteking de belangrijkste oorzaak van de klachten is.
Hoe ontstaat plantaire fasciopathie?
Tijdens het lopen zakt de voetboog bij iedere landing licht in en wordt de fascia plantaris op spanning gebracht. Bij de afzet gebeurt het omgekeerde. De fascia doorloopt deze cyclus duizenden keren tijdens een looptraining en moet daarbij telkens aanzienlijke krachten verwerken.
Veranderingen in training kunnen de belasting op de fascia verhogen. Denk bijvoorbeeld aan meer kilometers, intensievere trainingen, meer heuvels of een hervatting na een periode van minder lopen. Ook een sterke toename van wandelen of langdurig staan kan bijdragen aan de totale belasting.
Plantaire fasciopathie ontstaat echter zelden door één enkele training of één specifieke factor. Vaak ontwikkelen de klachten zich geleidelijk en spelen zowel de belasting als individuele factoren een rol.
Niet alleen een probleem van lopers
Plantaire fasciopathie komt zowel voor bij sporters als bij mensen die weinig bewegen. Bij hardlopers kunnen veranderingen in trainingsbelasting een rol spelen, maar dat is slechts een deel van het verhaal.
Ook factoren zoals leeftijd, lichaamsgewicht en metabole gezondheid kunnen samenhangen met het ontstaan van plantaire fasciopathie.
Typische symptomen van plantaire fasciopathie
De klachten bij plantaire fasciopathie volgen vaak een herkenbaar patroon. De ernst en duur kunnen echter verschillen van persoon tot persoon.
Niet alle hielpijn is plantaire fasciopathie
Niet iedere pijn onder of rond de hiel wordt veroorzaakt door de fascia plantaris. Ook andere structuren kunnen klachten geven die op het eerste gezicht sterk op plantaire fasciopathie lijken.
Herken je jouw klachten niet goed in het typische patroon dat hierboven beschreven wordt? Dan kan er een andere verklaring voor je hielpijn zijn.
Een gericht onderzoek kan helpen om de verschillende mogelijke oorzaken van hielpijn van elkaar te onderscheiden.
Behandeling van plantaire fasciopathie
Voor plantaire fasciopathie bestaat helaas geen snelle oplossing. Behandelingen zoals taping, steunzolen of andere hulpmiddelen kunnen bij sommige mensen tijdelijk de klachten verminderen, maar bouwen op zichzelf de belastbaarheid van de fascia niet opnieuw op.
Volledige rust is meestal niet nodig. Vaak kunnen wandelen en lopen behouden blijven, maar moeten bijvoorbeeld afstand, snelheid of trainingsfrequentie tijdelijk worden aangepast.
Bij Adapt2Run kijk ik welke factoren bij jou relevant kunnen zijn. Naast de huidige belasting kijk ik onder andere naar trainingsopbouw, kracht en — wanneer relevant — schoeisel en kenmerken van het looppatroon.
Met gerichte oefen- en krachttraining bouwen we de belastbaarheid geleidelijk opnieuw op. Naarmate de klachten verbeteren, bouwen we ook het lopen progressief verder op richting jouw loopdoelen.
Plantaire fasciopathie kan hardnekkig zijn en herstel kan meerdere maanden vragen. Dat betekent niet dat je gedurende die hele periode niet kunt lopen; de belasting wordt afgestemd op wat op dat moment haalbaar is.
Blijft hielpijn je beperken tijdens het lopen?
Bij Adapt2Run zoek ik uit waar je hielklachten vandaan komen en welke factoren bij jou relevant zijn. Van daaruit bouwen we een individueel traject op richting herstel en jouw loopdoelen.